In de aflevering ‘Werken aan maatschappelijk draagvlak voor industrie’ van Omgevingsmanagement, de podcast vertelt Steven Keustermans, communicatiemanager bij Umicore, hoe een van de grootste industriële sites van België dagelijks werkt aan de relatie met haar omgeving.
Geen tijdelijk project, maar een continu proces dat al tientallen jaren loopt. En dat vraagt om een andere manier van denken over omgevingsmanagement.
Wanneer de fabriek en de buurt samen opgroeien
De site van Umicore in Hoboken ligt op een bijzondere locatie. Door de historische groei van zowel de industrie als de woonwijken liggen fabriek en buurt vandaag letterlijk naast elkaar. “Het is aan ons om dat evenwicht te vinden van hoe die twee maatschappelijke functies naast elkaar kunnen bestaan,” vertelt Steven.
Volgens hem gaat dat verder dan voldoen aan vergunningen of regelgeving. “We spreken bij ons over een license to operate,” zegt hij. “Die maatschappelijke goedkeuring om onze activiteiten op die locatie uit te voeren.” Dat draagvlak krijg je niet automatisch. Daar moet voortdurend aan gewerkt worden.
Vertrouwen begint niet bij communicatie
Wat opvalt in het gesprek is dat communicatie voor Umicore niet het vertrekpunt is. Eerst komen de maatregelen. Steven vertelt over windschermen die eerst in een digital twin worden getest voordat ze geplaatst worden, over weersafhankelijk werken en over investeringen in installaties die stofverspreiding moeten beperken.
“We starten altijd bij de best beschikbare technologie,” zegt hij. Pas daarna volgt de communicatie. Dat is een belangrijk inzicht. Vertrouwen ontstaat niet doordat je uitlegt wat je doet. Het ontstaat doordat mensen zien dat je daadwerkelijk investeert in verbetering.
Meten voordat je praat
Een tweede rode draad in het gesprek is het belang van meten. Al decennialang worden in de omgeving verschillende metingen uitgevoerd. Niet alleen op het terrein zelf, maar ook in de directe omgeving. Die gegevens vormen de basis voor nieuwe maatregelen en investeringen.
“Meten is weten” wordt in het gesprek niet letterlijk uitgesproken, maar dat principe loopt als een rode draad door de aanpak van Umicore. Volgens Steven was juist het systematisch verzamelen van data een belangrijk kantelpunt in de ontwikkeling van hun huidige aanpak.
Een proces dat nooit af is
Waar veel organisaties denken in projecten, denkt Umicore in generaties. “Het is eerlijk gezegd een proces dat nooit af is,” zegt Steven. “We gaan altijd blijven zoeken achter continu verbeteren.” Dat blijkt misschien wel het duidelijkst uit de ontwikkeling van de zogenaamde groene zone.
Na tegenvallende meetresultaten in 2020 werd besloten om een structurele ingreep door te voeren. In de jaren daarna werden ongeveer 200 woningen vrijwillig aangekocht om ruimte te maken voor een groene bufferzone tussen de site en de woonomgeving.
Een proces dat volgens Steven niet alleen technisch of financieel complex was, maar vooral maatschappelijk. “Dat is absoluut geen evident proces geweest voor die buurtbewoners,” vertelt hij. Juist daarom werd ieder dossier individueel begeleid.
Niet alleen zenden, maar blijven luisteren
Naast technische maatregelen investeert Umicore ook in verschillende vormen van dialoog. Buurtkranten, infosessies, een speciale website, overleg met overheden en gezondheidsinstanties en zelfs een onafhankelijke wijkwerker die bewoners ondersteunt bij vragen of zorgen.
Opvallend daarbij is dat Steven communicatie niet ziet als het uitleggen van beslissingen. Het doel is volgens hem om mensen stap voor stap mee te nemen in complexe onderwerpen die niet vanzelfsprekend zijn. “We hebben de bewoners eigenlijk al een aantal jaren meegenomen in dat verhaal,” zegt hij. Dat kost tijd, maar zorgt er wel voor dat gesprekken over complexe thema’s mogelijk worden.
De omgeving verandert, dus jij ook
Omgevingsmanagement draait volgens Steven niet alleen om luisteren naar de omgeving, maar ook om blijven leren als organisatie. “Je moet continu verbeteren,” zegt hij. Dat geldt voor technologie, voor communicatie en voor de samenwerking met stakeholders, want ook de omgeving verandert voortdurend.
Benieuwd naar het hele verhaal van Steven Keustermans in gesprek met Annik Dirkx? Luister aflevering 66 van Omgevingsmanagement de Podcast via je favoriete platform: